 |
Kunstig vinterfòring av ville dyr Vinterfòring — Positivt eller negativt? Skaper vi lidelser ved å lette vår egen samvittighet? Vi bruker hver og en av oss flere hundre kroner på å mate fugler og dyr gjennom vinteren.
Motivene er selvsagt mange, enten det er fordi man liker synet av dusinvis av småfugler utenfor kjøkkenvinduet, eller fordi man får god samvittighet av å hjelpe dyr som vi tror er i nød. Mange legger ut store mengder med silofòr, epler og tørrhøy fordi de vil hjelpe hjorten gjennom vinteren, og for å få den til til å bli i området, det er jo også gunstig med tanke på jakten kommende høst. Enkelte jaktutleiere spekulerer i fòring for å lokke hjorten til sitt område Men hvor sunt er det for viltstammene dersom de ikke kan klare seg selv, og dersom større mengder vilt flokker seg sammen. Det gir uten tvil lettere smitte av sykdommer, dyrene blir vant med mennesker og kan miste sin naturlige skyhet.Vi i Norge er velsignet med frittlevende viltstammer, i motsetning til mange av andre tradisjonelle jaktnasjoner lever viltet vårt helt fritt, og hovedsaklig av naturlig beite. Vinteren er naturens store sil, eller perleport. De sterkeste får gå gjennom vinteren og oppleve en ny vår, de svake dør en naturlig død. Naturlig seleksjon på en brutal, men nødvendig måte.
Det blir fra synser og veterinærhold også påpekt at silofòr og tørrhøy i seg selv i gitte situasjoner kan være dødelig for hjorten. Hjortemagen tåler ikke store omveltninger i kostholdet i perioder der den går på sparebluss. Dette er et fenomen man oftest ser mot slutten av vinteren, men det hender man finner tilsynelatende velfødde døde kalver allerede på nyåret. Dersom man på død og liv skal holde liv i svake dyr gjennom vinteren er det bedre for dyrene å få naturlig føde, man kan sage ned furu og andre godsaker. Vil vi ha hjorteviltbestander der halvparten av individene er sunne, friske og beiter i skog og fjell, mens resten hovedsaklig er hjelpeløse skrapdyr som henger rundt husveggene og fjøsdøra på leit etter mat? Ikke særlig vilt spør du meg! 
| |||||||||||
Kommentarer
Har inntrykk av at alm og raun er favoritten. Ordtaket er:
Raunen før, almen gjør, hegg gir merg i legg, selja svelt(er) og vier velter.
Dett er vell ei regla frå den tid det vart skava til husdyra, er usikker betydningen av vier velter,
er det på grunn at den veks langs bakken og at det mest umulig ta seg framm. Selja vert
mest beitta av hjort. Hegg, har ikkje sett at hjorten har beitta på den. Raun og almen er litte
tiljengeleg som vinter beitte.
Men var det ikkje med fleire treslag i denne regla?.
“Hatl er berre fotakratl”
Regla seier vel litt om kva som er bra og kva som er dårleg for. Men dette gjed altso husdyri. Det er ikkje 100% sikkert at det verkar på same måten på hjorten. Men langt vekke er det neppe.
Raun, alm og hegg er bra (lauv, skav, ris). Selje, vier og hatl (hassel) vart rekna som dårleg for. “Vier velter” trur eg betyr at dyri kunne krepera av mykje vier.
Men dette er berre slik eg tolkar det.
Favoritten til hjorten er Rogn. Or, Selje. (Ros).Eg hadde ein prat med Mjelstad i går om vårteljing, han meinte det var ein god ide. Men problemet er at Mjelstad ikkje lenger har noke med hjort å gjere,det er Fylkeskommunen som har teke over . Og der rekna dei med at dei ikkje kom i orden med det før i mai.Men eg trur nok at vi kan klare å organisere teljinga med hjelp frå kommunane. Kva trur de ?
Det burde ikke være så stort problem og få sammkjørt det med hjelp av kommunane, men en eller anna må ta kontakt med kommunane. For Gaular kommue og Førde kommune er det vel Magnus Mo som må kontaktast. Men det skal jo være ett hjorteutval i de fleste kommuner, skal det ikke?
Som eg har sagt før: Hermund M. er heilt sikkert ein dyktig kar, men han har hatt eit ALTFOR stort ansvarsområde. Flott viss det vert ei ordning her.
Kjekt å høyra om dykk i Sunnfjord som har hatt hjorteteljingar. Eg har høyrt rykte om noko slikt i Sogndal, elles kjenner eg ikkje til slikt her.
Hjorteutval har eg aldri høyrt om her i Luster. Men Landbrukskontoret er nok dei rette å kontakta.
Dei aller fleste kommunar har hjorteutval. Når det gjeld Sogn so går det vel å få til vårteljing
sjølv om de ikkje har hatt det før ? Ellers so burde de få til hjorteutval i Luster og.
Magnus Mo har berre Gaular no,det er ein ny mann i Førde.
Ok så da har Førde fått ny mann, men det skulle ikke by på problem. Jeg rekner ellers med att vi skal ha hjortetelling i Gaular i år også, har ikke hørt noe anna. Men det store spørsmålet er hvordan ting skal organiseres viss det skal telles i hele sfj, og hvertfall er det ikke mer tid enn mann trenger det til å få ting på plass og orginasert det hele. Og hvem skal ta den jobben?
Sidan Hermund M. ikkje har noko med dette lenger, må det vel vera ein annan hjå Fylkesmannen. Kven det er, veit eg ikkje, heller ikkje om dei prioriterer dette. Men det tykjer eg dei bør gjera.
Nei det er ingen hjå Fylkesmannen som har noke å gjere med hjort lenger. Men eg trur ikkje dette er noke problem å få til i samarbeid med kommunane. Eg kan ta på meg å kontakte kommunane,so er det dei som må gje beskjed til sine vald om denne vårteljinga.Det som er spørsmålet det er kor mange gongar det skal teljast på same dato for heile Fylket,og starttidspunkt.De kan komme med innspel om det.
Jeg foreslår att det blir tellt 3 ganger, og jeg mener kanskje det bør telles 1 apr, 15 apr og 1 mai. Men nå veit jeg att dette er veldig tidlig mange plasser, så kom med forslag dere som bor i snøtunge strøk!!
Det er ikke så farlig om hvor man teller hjorten henn, men att den blir talt alle plasser!
Kjempefint, Hallvard!
Som eg har sagt før: Her i dalen kjem hjorten like etter 17. mai. Kan i alle fall siste teljing takast ETTER 17.mai?
Kjempeinteressant, men kan ingen ting om dette. Rettleiing for slike teljingar – ligg dei på nettet – eller kan dei leggjast ut?
Skulle vi skrevet en egen sak/innlegg på dette? Et innlegg der vi informerer om våre tanker og ideer og ønsker innspill til telledatoer?
Ja skriv du Kristian, så slipper vi å flytte så langt! hehe
Øysann Einar! jeg veit hvertfall ikke om att det ligger noen rettleiing for slike tellinger på nettet, finnes det? noen som veit?
Pr i dag so trur eg at det ikkje ligg info om vårteljingar på nettet.Men eg kan legge dei ut på denne stengen seinare i dag eller i morgen. Hjortesenteret meiner at det bør vere 4 teljingar pr år. Eg trur kanskje at det vert litt mykje no i starten,men ka trur de ?
Eg støttar deg, Hallvard. Fire er sikkert ideelt, men her i Sogn som me har lite røynsle, bør me starta med ikkje meir enn tre.
Ja no er snøballen i gong når det gjeld vårteljing.Eg tok kontakt med viltforvaltaren i Jølster,og han var posetiv .Han tok kontakt med Førde og Gloppen kommunar,også dei var svert posetive til felles vårteljing.Viltforvaltarane i Gloppen Og Jølster kallar inn alle viltforvaltarane i Fylket + Fylkeskommunen til møte i slutten av denne mnd,der denne vårteljinga vert eit av fleire tema.
So då får vi vente å sjå.
So til utføringa av vårteljinga. Det er ein fordel at det er same personane som tel kvar gong.
Det er kun teljing på innmark. Tel på same plassane kvar gong ,og bruk same ruta kvar gong.
Opservasjonane skal delast på desse kategoriane: Kalv, Kolle,Spissbukk, Eldre bukk og ukjende dyr. Tel til ei fast tid kvar gong f.eks. Kl 2200 – 0100. Er det fleire som tel i valdet,vert då einige om område kvar einskild skal telje på slik at ikkje dei same hjortane vert talt fleire gongar.
jeg tror 3 tellinger er nok, og det er det vi har hatt her i Gaular i alle år bortsett fra i fjor da vi kun hadde to tellinger.
skal ikke fjordkolle være med da Hallvard? vi har da alltid tellt fjordkoller også.
Jau fjordkoller skal vere med,men det er vanskeleg å skilje fjordkoller frå eldre koller so det er ambefalt at dei vert talte under eit.
javoll sånn sett er jo det lettere ja, vi har alltid tellt fjorkoller også. Men så klart det er ikke lett å skille voksen kolle og fjorkoller, men vi skriver fjorkolle der vi er 100% sikker.
Men det er heller ikke så lett å skille ut enkle dyr med flokker på 60-70 dyr, da er det bare prøve å få antalet før dem springer alle veier.
Eg ser at de også diskuterer teljing av hjort under denne topic’en så derfor skriv eg litt om korleis ein kamerat av meg og eg tel på Kaupanger. Me har no starta registreringar på det 4. året, jamt over har me ein 5 – 7 teljingar med den første i starten av januar og den siste litt ut i april. Me køyrer same ruta kvar gang. Teljingane våre prøver me å få på tilnærma same datoar. Me registrerer kun talet på hjort, inga oppdeling i kjønn eller alder (vil ta alt for lang tid). Dei siste par åra har me og lagt til eit par nye parameter; vær og temperatur. Foringsplassar er me ikkje på i det heile, men så er me heller ikkje primært ute etter å få talt mest muleg hjort. Det me vil er å sjå om det er endringar frå år til år og sjølvsagt over lengre tid. Verktøyet me brukar til å lagre dataene er Google Documents så dersom det er ein eller fleire av dykk som vil ha tilgang til desse så er det berre å sende ein epost til meg så vil de få tilgang til dataene same natta som me har teljingar.
Likte den teljemåten Bottolfsen – men, lurer på noko. Dersom de ikkje tel hjort på foringsplassar, er det då ikkje ei rimeleg stpor feilkjelde det ? eller er tal hjort på foringsplassane stbilt utan noko påverknad av andre tilhøve ? tenkjer på snømengde, temp, vertype etc..
Anders: Det har mest med tidsbruk å gjere, men også med at lokalitetane for fôringsplassane kan bli endra år om anna og for den del også talet på fôringsplassar, dette gjer at me ikkje veit om alle plassane til ei kvar tid. Det absolutt enklaste ville nok ha vore å talt på faste fôringsplassar og hatt det same talet på plassar kvart år. Likevel trur me ikkje at det vil bli så store feilkjelder totalt sett over tid. Me trur/veit at snømengde, temp. osv. nok har innverknad på talet på observerte hjort, men dette gjeld også på fôringsplassane. Dette er grunnen til at me no dei siste par åra også har byrja å registrere desse parametera.
For å spore tråden inn igjen så kan jeg nevne at jeg kjørte ut fire nye rundballer i går. To på en plass jeg har jevnlig foring og to til på to ulike plasser. De sistnevnte er mer tiltenkt rådyr.
Har fire baller godt spredd på “hjorteplassen” nå. På viltkameraet ser jeg at det lett kan bli “knuffing” dersom det er bare en/to baller å spise på. Jeg vil derfor heretter sørge for at det minst er tre-fire rundballer på plassen til en hver tid. Har kanskje 15 ulike hjorter her nå. “Bare” tre-fire bukker, resten koller og ungdyr. Det er kjekt å følge med på aktiviteten, og jeg håper det kan resultere i dyr med bedre kvalitet til høsten.
Per Egil: Bedre kvalitet får du neppe. Men truleg får du FLEIRE hjortar. Og nabovalda blir sure på deg for at du lokkar inn hjortane. Men det toler du vel. Kanskje naboane også driv foring? Så truleg får du ein del fleire dyr, men kvaliteten på ein del av dyra vert truleg dårlegare.
Om nokre år har dette kanskje “balla på seg” og du får ansvaret for ein stadig større hjorteflokk. Det vil nok gradvis gå med meir og meir for. Men ein rundballe får du kanskje for godt under 200kr.
Var innom ein (av mange)foringsplassar for hjort. Vanskeleg å telja, men ein stad mellom 50 og 100 dyr var der nok. Såg ut til at dyra gløypte i seg ein heil rundballe pr dag på kvar foringsplass. Ut på ettermiddagen låg det att knapt eit grasstrå oppå tallen. Så dei åt godt opp. Ein del knuffing var der nok. Dei svakaste dyra måtte nok venta – kanskje var det ikkje att noko særleg då det blei deira tur. Ingenting gjekk til spille, såg det ut til.
Imponerande at grunneigaren held ut med alt arbeidet. Utkøyring av for kvar dag – leigehjelp, eller han køyrer sjølv. Økonomisk krev det også ein del. Det går truleg med mange rundballar pr dag på alle foringsplassane til saman.
Motivasjonen kan eg ikkje tenkja meg er enna enn høgare forteneste på jaktutleiga. Og det er vel både lovleg og ein heilt grei motivasjon.
Jeg er nokså sikker på at dyra er mer mobil om sommeren og høsten enn hva du antyder. Det at en del hjort (jeg mener 10-15 ikke er mange, men mer enn de 4-7 som holder til i skogene her vanligvis) holder seg her akkurat nå på den strengeste vinteren for å få lett tilgang til mat vil ikke automatisk si at de står her resten av året. Vår/sommer/høstbeitet er avgjørende for hvor de trekker. Så om kvaliteten på høstbeitet her er dårligere enn i nabobygdene, tror jeg ganske sikkert at firfotingene raskt finner disse mer prefererende beitene raskt. Kanskje i slutten av november/desember vil noen sjekke ut om det ligger rundballer her, men at de statisk står i lia hele året er vel utopisk å tro. Ikke for å unnskylde meg selv, men foringen er primært for å gi hjortene noe mer enn bark å beitet på nå i disse mørke vintermånedene.
Ha aldri hevda “at de statisk står i lia hele året”. Tvert i mot.
Du skriv: " – foringen er primært for å gi hjortene noe mer enn bark å beitet på nå i disse mørke vintermånedene." Hugs på at hjortemagen/forsåvidt heile hjorten ikkje er konstruert for å fordøya næringsrikt for om vinteren. At me ynskjer å ta på “Mor Teresa-hatten” og vera “snille” med dyra, kan høyrast prisverdig ut. Men då grip me inn i naturens gang på ein uheldig måte, og me påverkar hjorten på ein “unaturleg” og uheldig måte.
jeg har ett spørsmål til dem som er fôrings tilhengere, hva med skaden på skogen nær fôringsplasser?
Så vidt jeg veit ser ikke hjorten på hvem som eier det treet (grana) den tygger på, med oppsamling av hjort blir skaden på skogen rundt større. Skal foreksempel jeg som nabo måtte betale med ekstra skade på min skog for att noen vil fôre en hjort?
Einar Ese og Laff har nokre vesentlege poeng her – og konklusjonen er at foring bør ein vere svært varsam med. Om ein i det heile skal bale med det.
Til Mork – Ring Skogeigaren (Bladet). Hadde Anders Hals på besøk her for ein del år sidan. Fekk ein rapport frå ein studietur ein del grunneigarar i Telemark hadde hatt til Tyskland/Austerrike for å studere fovaltning.
Grunnen var ei – i starten – forsiktig foring eit par grunneigarar i Fyresdalområdet starta med. Dette utarta seg, slik som laff beskriv, og høgt konfliktnivå sjølsagt.
Mork lyt fore leenge framover – omlag 5 år lenger enn han vil. For å slutte brått med foring er iallfall dyreplageri, og faktisk i større grad enn å fore.
Mork kan nok rekne auka popularitet av arealet sitt om vinteren. Om den popuariteten held seg i jakta gjenstår å sjå. men det er klart at når store mengder dyr etterkvart flyttar på seg vil anna vegetasjon som feks. skog bli direkte rasert, og ikkje brukbart til anna enn hjorteskjul.
Iflg. Hjortesenteret treng ein kanskje 25 000 til 50 000 da. for å fore utan at det har konsekvensar for andre. Slike vidder er uvanleg på Vestlandet for ein grunneigar.
Skal bli spennande å fylgje dette prosjektet framover, og sjå kva konsekvensar denne foringa har. Både for den som forar (positivt og negativt) og for naboane rundt.